Võ ngầm trong văn phòng

Môi trường công sở, dù là khu vực công hay tư, đều tồn tại một “lớp sóng ngầm” mà người ngoài khó nhìn thấy. Bề ngoài, mọi thứ là quy trình, là quy định, là sự hợp tác. Nhưng bên dưới, không ít nơi tồn tại những cuộc “tỉ thí” âm thầm – không tiếng động, không đao kiếm, nhưng sức sát thương lại rất lớn. Người ta gọi đó là võ ngầm trong văn phòng.

Võ ngầm không phải lúc nào cũng là ác ý. Có khi chỉ là phản ứng tự nhiên của con người khi đối mặt với cạnh tranh, bất an, hoặc nhu cầu vị trí xã hội. Nhưng khi nó trở thành công cụ để hạ bệ, loại bỏ, cô lập hoặc bôi nhọ người khác, tác hại đối với cá nhân và tổ chức trở nên vô cùng lớn.

Bài viết này phân tích ba dạng võ ngầm phổ biến nhất trong môi trường công sở:

Nói xấu và bôi nhọ sau lưng

Thao túng để giữ quyền ảnh hưởng và cô lập người khác

Bịa đặt câu chuyện nhằm đề cao bản thân và hạ thấp đồng nghiệp

1. Nói xấu sau lưng – Nghệ thuật bôi nhọ trong thinh lặng

Trong văn phòng, không phải ai cũng đủ mạnh mẽ để đối diện trực tiếp với người họ bất mãn. Vậy nên, nói xấu sau lưng trở thành “chiêu võ” được sử dụng rộng rãi vì nó an toàn, ít rủi ro, nhưng hiệu quả cao.

1.1. Vì sao người ta thích nói xấu sau lưng?

Ghen tị với thành công của người khác: Khi một đồng nghiệp được bổ nhiệm, được tín nhiệm, hoặc nhận được sự quan tâm của lãnh đạo, những người chưa được ghi nhận dễ cảm thấy bị đe doạ.

Nhu cầu gia tăng quyền lực xã hội: Người nói xấu thường muốn “tạo phe”, muốn người khác đứng về phía mình, hoặc muốn khẳng định bản thân thông qua việc hạ thấp người khác.

Nỗi sợ bị bỏ lại phía sau: Một số người nghĩ rằng, nếu họ không kéo người khác xuống, họ sẽ bị vượt lên.

1.2. Các hình thức bôi nhọ phổ biến

Xuyên tạc thông tin sự kiện Ví dụ: Người A được giao chủ trì dự án quan trọng. Một đồng nghiệp khác nói: "Cũng chưa chắc A làm được đâu. Nghe đâu lãnh đạo ưu ái nên mới giao, chứ năng lực thì bình thường.” Dạng xuyên tạc này phá huỷ tín nhiệm của A mà không cần bằng chứng.

Tăng – giảm chi tiết có chủ đích Một câu chuyện thật 5 phần, họ kể thành 10 phần. Thêm thắt vài yếu tố tiêu cực, người nghe sẽ nhớ chi tiết “màu mè” hơn sự thật.

Gợi ý tiêu cực thay vì nói thẳng Ví dụ: "Không phải tôi nói A có vấn đề, nhưng tôi nghe bảo có chuyện không minh bạch trong cái báo cáo tháng trước…” Kiểu nói mơ hồ – không rõ nguồn – lại rất hiệu quả trong việc gieo nghi ngờ.

1.3. Hậu quả của bôi nhọ sau lưng

Làm hỏng uy tín cá nhân, kể cả khi sau này chứng minh được mình vô tội.

Tạo ra môi trường công sở độc hại, người tốt chán nản, người tiêu cực lên ngôi.

Tổ chức mất đoàn kết, hiệu quả công việc suy giảm.

Trong cơ quan nhà nước, nơi nhiều việc cần sự phối hợp liên phòng ban, việc làm mất uy tín nhau có thể kéo lùi tiến độ cả đơn vị.

2. Thao túng người trong “vòng ảnh hưởng” – Chiêu giữ quyền lực kín đáo

Nếu nói xấu sau lưng là đòn tấn công trực tiếp vào danh tiếng người khác, thì thao túng là chiến lược dài hơi hơn. Người thao túng thường sử dụng ảnh hưởng xã hội, cảm giác nợ ơn, sự lệ thuộc chuyên môn hoặc cảm xúc để kiểm soát người khác.

2.1. Cơ chế của thao túng trong công sở

Xây dựng “phe thân tín” Họ tạo cảm giác: “Ở gần tôi thì anh/chị an toàn. Ra ngoài sẽ bị thiệt.” Từ đó, một nhóm người sẽ lệ thuộc vào họ, không dám giao lưu rộng, không dám hợp tác với đồng nghiệp khác. Ví dụ: Một trưởng phòng thường xuyên kéo một nhóm nhân viên đi ăn trưa và dành cho họ những thông tin “đặc biệt”, kiểu như: “Đừng thân với phòng kia quá. Người ta không thích đội mình đâu.” “Mấy người bên đó ba phải lắm, chơi với họ không có lợi gì.”

Tạo sự sợ hãi tinh vi Ví dụ: “Lãnh đạo phòng kia không thích cậu đâu, đừng qua lại nhiều.” Hay: “Tôi nghe nói họ hay chơi không đẹp, cậu cứ cẩn thận.” Lời cảnh báo nghe có vẻ quan tâm nhưng thực chất để cô lập đối tượng.

Giáo điều về lòng trung thành Họ thường nhấn mạnh: “Phải biết ơn người giúp mình.” “Đừng quên ai đã nâng cậu lên.” Một số người trẻ hoặc nhân viên mới vào dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý nợ ơn và cảm thấy phải trung thành.

2.2. Mục đích của người thao túng

Củng cố quyền lực cá nhân trong phòng/ban.

Ngăn thuộc cấp giao lưu với những người có thể ảnh hưởng mạnh hơn, như lãnh đạo cấp cao, chuyên gia giỏi, hoặc đồng nghiệp có uy tín.

Giảm khả năng người khác phát triển độc lập, để họ luôn “lệ thuộc”.

2.3. Ví dụ thực tế

Giả sử một trưởng nhóm B có một nhân viên trẻ là C, rất năng động và được nhiều phòng ban khác đánh giá cao. B sợ C sẽ được lãnh đạo phát hiện và kéo lên vị trí cao hơn. B bắt đầu:

Luôn tỏ ra “lo lắng”: “Em đừng thân với bên ấy quá, họ toàn làm khó người khác.”

Chặn thông tin: “Việc này em không cần đi họp đâu, để tôi xử lý cho.”

Hoặc thậm chí nói xấu bên tai người khác rằng C “thiếu sự ổn định”, nhằm giảm khả năng C được giao việc lớn.

Chiêu này âm thầm nhưng rất nguy hiểm vì nó bóp nghẹt sự phát triển của nhân tài.

3. Bịa đặt câu chuyện – Tự đề cao và hạ bệ người khác

Đây là dạng võ ngầm tinh vi nhất. Người sử dụng chiêu này thường rất khéo léo, biết kể chuyện sao cho:

Mình trở nên giỏi hơn, quan trọng hơn

Người khác trở nên kém cỏi, sai sót hoặc vô ơn

Mọi thành tích của tập thể được “gán” vào công lao cá nhân

3.1. Dấu hiệu của kiểu người này

Họ luôn là “nhân vật chính” trong mọi câu chuyện Dù chỉ tham gia một phần nhỏ, họ kể lại như thể toàn bộ dự án xoay quanh bản thân.

Tự đẩy mình lên vai trò cứu tinh Ví dụ: “Nếu hôm ấy tôi không xử lý thì rối to rồi. May là mọi người nghe tôi.” "Tôi biết mà, ngay từ đầu tôi đã nói rồi". Trong khi thực tế họ chỉ góp ý 1-2 câu.

Gắn thất bại vào người khác Họ rất sợ nhận lỗi, nên mỗi khi có vấn đề, họ lập tức định hướng dư luận: “Tại A làm sai, tôi đã nói trước rồi.” “Chỗ đó tôi không liên quan, B mới là người xử lý chính.”

Sử dụng câu chuyện không kiểm chứng Không ai biết câu chuyện có thật hay không, nhưng vì được kể bởi người có vẻ “trải đời”, nhiều người dễ bị thuyết phục. Có khi, họ tỏ ra là người giao thiệp rộng, biết hết mọi người trong cơ quan, để người nghe cảm thấy họ nắm bắt và thấu hiểu.

3.2. Tại sao họ làm vậy?

Nhu cầu ghi nhận: Họ sợ mờ nhạt, sợ không được đánh giá cao.

Tranh giành quyền lực: Tự đề cao bản thân giúp họ được giao quyền, được tin tưởng.

Ngăn cản sự thăng tiến của người khác: Khi họ bịa chuyện người khác làm sai, hình ảnh của đối thủ sẽ bị giảm uy tín.

3.3. Tác hại của sự bịa đặt

Gây hiểu lầm nghiêm trọng giữa các phòng ban.

Làm tổn thương danh dự người vô tội.

Khi lãnh đạo tin nhầm người, tổ chức sẽ bổ nhiệm sai, giao việc sai, và đánh giá sai.

Ví dụ thực tế: Người D, phụ trách một mảng nhỏ trong dự án, thường xuyên kể với nhiều người rằng: “Dự án ấy thành công chủ yếu nhờ tôi cầm trịch.” Nhưng thực tế, việc điều phối do phòng khác đảm nhiệm. Khi có vấn đề, D lập tức nói: “Tôi đã góp ý rồi mà A không nghe, nên mới thế.” Sự bịa đặt có chủ ý này không chỉ làm méo mó sự thật mà còn khiến A bị giảm uy tín dù không hề sai.

4. Vì sao “võ ngầm” lại phổ biến trong môi trường công lập?

Cơ chế thăng tiến chậm – cạnh tranh ngầm nhiều hơn cạnh tranh công khai. Khi cơ hội không nhiều, người ta dễ chọn cách “chơi ngầm” thay vì nỗ lực thật sự.

Tư duy “an toàn là trên hết”: Không ai muốn va chạm trực tiếp nên đấu đá âm thầm là lựa chọn ít rủi ro.

Tính chất công việc dựa nhiều vào uy tín cá nhân: Uy tín là vốn quý, nên người ta dễ tìm cách bảo vệ hoặc phá hoại uy tín người khác.

Sự thiếu minh bạch trong đánh giá năng lực: Khi người giỏi không được nhìn nhận chính thức, họ dễ trở thành mục tiêu tấn công.

5. Làm sao để sống sót trong môi trường có nhiều “võ ngầm”?

Giữ hồ sơ làm việc rõ ràng – minh bạch: Luôn có tài liệu, email, biên bản, phân công cụ thể để tránh bị đổ lỗi.

Hạn chế chia sẻ đời tư: Cái gì họ biết về bạn, họ có thể dùng để bôi xấu bạn.

Không tham gia “chợ tin đồn”: Bạn càng nghe – càng kể – càng dễ bị lôi vào drama.

Xây dựng uy tín bằng kết quả thật: Người nói thì nhiều, người làm được mới đáng tin.

Giữ mối quan hệ rộng nhưng lành mạnh: Không ngả theo phe, nhưng cũng không cô lập bản thân.


Giao tiếp chuyên nghiệp, không cảm tính: Người thao túng thích lợi dụng cảm xúc. Giữ ranh giới rõ ràng sẽ khó bị dắt mũi.

6. Kết luận

“Võ ngầm trong văn phòng” không phải chỉ xảy ra ở nơi độc hại. Nó là một phần của đời sống tổ chức, nơi con người có nhu cầu cạnh tranh, khẳng định bản thân, và bảo vệ vị trí của mình. Điều quan trọng không phải là diệt hết nó – điều đó không thể – mà là:

Nhận diện đúng

Không để bị cuốn vào

Giữ vững phẩm chất nghề nghiệp

Tập trung vào giá trị thực của bản thân

Một tập thể mạnh là tập thể mà những “người biết chơi võ” chọn cách dùng sức mạnh của mình cho mục tiêu chung, chứ không phải hạ bệ nhau. Và một cá nhân mạnh là người đủ tỉnh táo để không rơi vào bẫy của những cuộc chiến âm thầm nhưng mệt mỏi này.